Artikel delen:

Wat is een pistonmachine? Alles wat jij moet weten

Foto van Eddie Wiersma
Eddie Wiersma
30+ jaar ervaring in de koffiewereld
Wat is een pistonmachine
Wat is een pistonmachine nu precies? Eigenlijk is het een andere naam voor een halfautomaat. Lees hier alles over dit type koffiemachine.

Wat is een pistonmachine?

Een pistonmachine is een halfautomatische koffiemachine. Bij dit type machine moet de gebruiker zelf handelingen verrichten om koffie te zetten, zoals het malen van de bonen. De naam is afgeleid van de handgreep van de machine waar koffie in wordt aangestampt; deze greep wordt een piston genoemd.

De machine maakt het mogelijk om heerlijke espresso te zetten en producten met melk te maken, zoals cappuccino en latte macchiato. Voor het bedienen van een pistonmachine is de nodige kennis vereist. Mensen met veel kennis over deze machine en koffie in het algemeen worden barista genoemd.

Het grote voordeel van een pistonmachine is dat je heerlijke koffieproducten kunt zetten. Niet alleen de espresso is door de vers gemalen bonen heerlijk, maar ook de melkproducten zijn erg goed. Dit komt, omdat de melk handmatig wordt opgeschuimd.

Voorbeeld van een pistonmachine
Dit is een voorbeeld van een pistonmachine

Soorten pistonmachines

Er zijn eigenlijk twee categorieën pistonmachines. Je hebt namelijk handmatige en halfautomatische machines. Het grootste verschil tussen deze twee zit in het regelen van de druk.

  • Handmatige machines: Vragen van de barista om de druk handmatig te regelen met behulp van een hendel. Deze worden vaak aangeduid als hendelmachines.
  • Halfautomatische machines: Deze machines zijn voorzien van een ingebouwde pomp die helpt de waterdruk te reguleren. De barista heeft nog steeds controle over de tijdsduur van de extractie.

Onderhoud aan de machine

Om de levensduur van elke koffiemachine te verlengen en de kwaliteit van de espresso te behouden is het belangrijk om het apparaat regelmatig te onderhouden. Dit is het reinigen van het piston (portafilter), het laten doorspoelen van de machine om koffieresten te verwijderen en het ontkalken van de boiler om kalkaanslag te voorkomen.

barista doet onderhoud aan een pistonmachine
Onderhoud de pistonmachine goed

Hoe werkt een pistonmachine?

Een piston is een soort koffiemachine en is een geliefd apparaat dat door velen wordt gebruikt om heerlijke espresso’s en andere producten te bereiden. De basisgedachte achter de werking van een pistonmachine is het onder druk brengen van heet water dat vervolgens door fijngemalen koffiebonen wordt geperst.

Het malen van koffiebonen

In tegenstelling tot een volautomatische koffiemachine heeft een pistonmachine geen ingebouwde maalschijven. Daarom moeten de bonen vaak extern gemaald worden. Hiervoor worden vaak professionele koffiemolens gebruikt.

De bonen worden in de bonenhopper geplaatst en de gewenste maalgraad wordt gekozen. Afhankelijk van het type koffieboon en de gewenste sterkte van koffie kan de koffiemolen worden afgesteld. Wanneer de bonen zijn gemaald kan worden doorgegaan naar de volgende stap.

Gemalen koffie in de filterdrager

Een belangrijk onderdeel van een pistonmachine is de filterdrager, ook wel de portafilter genoemd. In deze drager wordt de gemalen koffie geplaatst. De koffie wordt namelijk, voordat het in deze filterdrager wordt geplaatst, gemaald door een koffiemolen.

Wanneer de gemalen koffie in de filterdrager wordt geplaatst moet deze eerst worden aangedrukt. Het aandrukken van de gemalen koffie doe je met een tamper. Het is belangrijk om deze goed aan te drukken, omdat dit een evenredige extractie van de smaken garandeert.

Tamperen-van-koffiebonen-in-filterdrager
Druk de gemalen koffie goed in de filterdrager met een tamper

Warm water wordt door de filterdrager geperst

Het waterreservoir van de piston gedreven espressomachine bevat warm water. Zodra de machine op temperatuur is en de filterdrager met gemalen koffie op zijn plaats zit, wordt het hete water onder druk door de net gemalen koffie geperst.

Afhankelijk van het soort machine wordt er druk uitgeoefend. Bij een hendel moet de barista dus zelf de druk uitoefenen. Bij een halfautomatische koffiemachine wordt de druk gemonitord door een manometer. Hierdoor weet de barista zeker dat de juiste druk wordt gehanteerd voor een optimale extractie.

Wanneer het hete water door de gemalen koffie is gelopen, vormt zich een goudbruine laag crema op de espresso. Deze crema is een indicator van een goed uitgebalanceerde extractie en geeft de espresso zijn karakteristieke smaak en aroma.

Melk opschuimen met de stoompijp

Als laatste is het een optie om de melk op te schuimen. Het opschuimen van melk kan worden gedaan door de stoompijp die aan de machine zit bevestigd. Door gebruik te maken van een melkkan gevuld met melk kan er melkschuim worden gemaakt.

Deze manier van opschuimen vereist de nodige oefening. Het is namelijk lastig om de melk op de juiste dikte en temperatuur te krijgen. Wanneer je dit onder de knie hebt dan kun je wel heerlijke en mooie producten maken.

Waarom piston koffiemachine?

Het kiezen voor een pistonmachine kan een goede keuze zijn om verschillende redenen. Denk hierbij aan de hoge kwaliteit en ook de status die deze machine met zich meebrengt. Een eigenaar van een halfautomaat is vaak gelijk al een liefhebber van koffie.

Latte art voor cappuccino

Veel pistonmachines hebben een stoompijpje waarmee melk kan worden opgeschuimd voor cappuccino’s en lattes. Het stoompijpje gebruikt de stoom die door de boiler wordt geproduceerd om warme lucht in de melk te blazen. Dit zorgt ervoor dat de melk een stuk romiger wordt en dus op melkschuim gaat lijken.

Met de nodige training kun je met dit schuim figuurtjes maken op een cappuccino. Bekende figuurtjes zijn het tulpje, het hartje en de zwaan. Door de melkkan eerst hoog te houden en daarna te laten zakken wordt er slim gebruik gemaakt van de snelheid waarmee de schuim valt om zo een figuurtje te maken.

Latte art maken met halfautomaat
Je kunt latte art maken met een halfautomaat koffiemachine

Consistente kwaliteit

Pistonmachines hebben een constante druk en watertemperatuur tijdens het extractieproces. Dit zorgt voor een gelijkmatige kwaliteit van de espresso. Hierdoor herkennen liefhebbers gelijk dat het kopje hetzelfde is blijven smaken.

Vooral voor restaurants en andere horeca is dit noodzakelijk. Een pistonmachine is een populaire horeca koffiemachine, omdat hij dezelfde kwaliteit blijft geven. Zo kunnen gasten aan de smaak van de koffie gelijk herkennen dat ze weer bij hetzelfde restaurant zitten.

Keuze uit vele dranken

Pistonmachines bieden de mogelijkheid om een breed aanbod aan verschillende soorten koffiedranken te bereiden. Naast de klassieke espresso, kunnen barista’s ook cappuccino’s, lattes, macchiatos en andere heerlijke koffiedranken maken. Dit maakt een pistonmachine een veelzijdige keuze voor zowel thuisgebruik als professionele horeca.

Professionele pistonmachines

Voor de zakelijke markt zijn er professionele koffiemachines gemaakt. Dit type koffiemachines zijn gemaakt voor grote aantallen en hoge prestatiedruk. Een professionele machine moet namelijk veel meer produceren dan een koffiezetapparaat voor thuis.

Professionele pistonmachine
Voorbeeld van een professionele pistonmachine

Grotere capaciteit van de machine

Professionele pistonmachines zijn vaak voorzien van grotere boilers en meerdere groepen (dit betekent dat er meerdere portafilters op een machine zitten). Hierdoor is de machine in staat om snel meerdere espresso’s tegelijkertijd te zetten. Dit is van groot belang in drukke horecagelegenheden en andere situaties waarbij snelheid cruciaal is.

Geavanceerde functies

Naast de capaciteit zijn halfautomatische koffiemachines uitgerust met geavanceerde functies die de kwaliteit en consistentie van de espresso verbeteren. Voorbeelden hiervan zijn: PID-temperatuurregeling, drukprofilering en geavanceerde pre-infusiesystemen. Deze functies geven barista’s meer controle over het maken van de perfecte espresso.

Professionele koffiemolens

Wat is een pistonmachine zonder koffiemolen kun je je mogelijk afvragen. Wanneer je geen gemalen bonen hebt kun je ook niet doorgaan met de rest van het proces. Maak daarom gebruik van een professionele koffiemolen om de bonen te malen.

Kies de machine die bij je past

Het bedienen van een piston koffiemachine vereist de nodige vaardigheden en ervaring. Je moet namelijk weten hoe de de maling van de koffie moet zijn en hoe de druk moet worden aangepast om de perfecte espresso te maken.

Daarom kan een pistonmachine niet voor iedereen geschikt zijn. Als je helemaal geen ervaring hebt als barista en je wilt eigenlijk alleen maar snel koffie zetten. Dan kan het raadzaam zijn om niet te kiezen voor een halfautomaat. In dit geval past een volautomaat misschien beter bij jou.

Nu antwoord is gegeven op de vraag: wat is een pistonmachine. Kun je zelf de overweging maken of dit type machine bij jou past. Wanneer je het geduld hebt om te leren, dan hebben wij wel een suggestie…

Artikel delen:

Deze mag je niet missen

Ben jij benieuwd naar de kracht van geweldige service samen met de beste koffiemachines?

Met al meer dan 30 jaar en 700 tevreden klanten zijn wij de beste keuze voor jouw professionele koffieapparatuur.

Wietec maakt gebruik van cookies. Zo kunnen wij de prestaties van deze website verbeteren. Meer weten over cookies.